Một hành trình bắt đầu từ bình yên của Nhân dân

Tháng 12-1954, khi Thủ đô vừa được giải phóng, Đại đội cứu hỏa Hà Nội được thành lập với 60 cán bộ, chiến sĩ, biên chế thành 03 trung đội chiến đấu. Trong điều kiện cơ sở vật chất, phương tiện còn nhiều thiếu thốn, những người lính cứu hỏa đầu tiên vừa chiến đấu, vừa xây dựng lực lượng; vừa chữa cháy, vừa đi đến từng khu phố, cơ sở tuyên truyền, vận động từng người dân trong công tác phòng cháy, chữa cháy.

Ngày 01-01-1955, tại Quảng trường Ba Đình, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến thăm đơn vị đang làm nhiệm vụ và dành cho những người lính cứu hỏa một lời chúc giản dị mà sâu sắc: “Bác chúc các chú thất nghiệp”. Đó không chỉ là lời nói hóm hỉnh, gần gũi của Người. Đằng sau hai chữ “thất nghiệp” ấy là một mong ước lớn lao: không có cháy, không có mất mát; tài sản của Nhà nước và Nhân dân được bảo vệ; mỗi gia đình được sống trong bình yên.

Trong những năm tháng chiến tranh ấy, những người lính cứu hỏa Thủ đô không chỉ chiến đấu với “giặc lửa”, mà còn phải đối mặt trực tiếp với bom đạn. Trận chiến bảo vệ Tổng kho xăng dầu Đức Giang ngày 29-6-1966 là một dấu mốc tiêu biểu. Suốt 17 giờ chiến đấu giữa biển lửa, trong điều kiện đặc biệt nguy hiểm, cán bộ, chiến sĩ đã kiên cường bám trận địa, vận dụng sáng tạo các biện pháp chữa cháy, bảo vệ hàng triệu lít xăng dầu. Ngày 03-8-1966, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen và căn dặn lực lượng Cảnh sát PCCC phải luôn nâng cao cảnh giác; thường xuyên sẵn sàng; không ngừng học tập, nghiên cứu, phát huy sáng kiến; xây dựng lực lượng PCCC trong Nhân dân ngày càng vững mạnh.

Những lời dạy của Người đã trở thành hành trang quý báu, được các thế hệ Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô gìn giữ, trao truyền trong suốt chặng đường 65 năm chiến đấu và trưởng thành.

Có những sự hy sinh không dễ nhìn thấy

Chiến tranh đã lùi xa, nhưng đối với mỗi người chiến sỹ Cảnh sát PCCC và CNCH, mỗi tiếng chuông báo cháy vẫn là một mệnh lệnh chiến đấu.

Nghề chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có một đặc thù rất riêng: khi hiểm nguy xảy ra, nơi mọi người tìm cách thoát ra lại chính là nơi người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH phải tìm cách tiến vào để “cứu cái còn trong cái mất”. Họ đi vào những ngôi nhà đang cháy, những tầng cao đặc kín khói, những tầng hầm nóng bỏng; tiếp cận những công trình có nguy cơ sập đổ, những nơi tiềm ẩn nguy cơ cháy, nổ; xuống sông sâu, hồ rộng, những không gian chật hẹp để tìm kiếm người bị nạn.

Mỗi lần bước vào hiện trường, người chiến sĩ hiểu rất rõ hiểm nguy rình rập phía trước mình là gì. Nhưng họ cũng hiểu rằng, phía sau ngọn lửa, sau lớp khói dày hay những khối bê tông đổ nát ấy có thể đang là những con người chờ được giải cứu. Và trong những thời khắc ấy, mệnh lệnh bảo vệ tính mạng Nhân dân luôn được những cán bộ chiến sỹ Cảnh sát PCCC và CNCH đặt lên trên hết.

Chặng đường 65 năm của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Thủ đô đã ghi lại những hình ảnh rất giản dị nhưng cũng rất đặc trưng của nghề: từ Trung tâm chỉ huy 114, tiếng chuông báo động, chiếc xe chữa cháy xuất phát đến những người lính lao vào ngôi nhà, công trình đầy khói để tìm kiếm, đưa người bị nạn còn mắc kẹt trong đám cháy ra ngoài an toàn.

Nhưng sự hy sinh của người lính PCCC và CNCH không chỉ nằm ở những khoảnh khắc chiến đấu giữa biển lửa và sông sâu, đó còn là những ca trực xuyên đêm, những ngày lễ, Tết khi mọi gia đình sum họp nhưng những người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH vẫn ở đơn vị trong tâm thế sẵn sàng chiến đấu.

Đó còn là những bữa cơm bị bỏ dở khi tiếng chuông báo cháy vang lên; là những buổi huấn luyện dưới thời tiết nắng nóng, mang trên mình trang thiết bị nặng để luyện tập trong môi trường khói, nhiệt độ cao, trên độ cao, dưới nước và trong những điều kiện khắc nghiệt.

Đó còn là những lần cán bộ đi sâu vào từng ngõ nhỏ, từng khu dân cư, cơ sở; kiên trì kiểm tra, hướng dẫn, tuyên truyền để người dân mở thêm lối thoát nạn, trang bị bình chữa cháy hay trang bị, lắp đặt hệ thống, thiết bị cảnh báo cháy.

Những việc ấy không phải lúc nào cũng xuất hiện trên báo chí. Không có tiếng còi, không có ánh lửa và cũng không có những khoảnh khắc kịch tính.

Nhưng chính những công việc thầm lặng ấy lại góp phần ngăn một đám cháy không xảy ra, bảo vệ một gia đình khỏi hiểm nguy.

Phòng cháy là bảo vệ người dân từ khi chưa có tiếng còi báo cháy

Qua thực tiễn công tác, chúng tôi càng thấm thía rằng: một đám cháy được dập tắt kịp thời là một thành công, nhưng ngăn được một đám cháy không xảy ra còn có ý nghĩa to lớn hơn nhiều.

Bởi phía sau mỗi vụ cháy lớn không chỉ là tài sản bị thiêu rụi. Có những mất mát về con người không gì có thể bù đắp.

Vì vậy, trách nhiệm của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH không bắt đầu khi Trung tâm thông tin chỉ huy tiếp nhận cuộc gọi báo cháy.

Trách nhiệm ấy phải bắt đầu từ trước khi có tiếng còi báo cháy

Đó là việc chủ động tham mưu cấp ủy, chính quyền để hoàn thiện các giải pháp quản lý nhà nước; nhận diện những địa bàn, loại hình, cơ sở có nguy cơ; kiểm tra, hướng dẫn người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình để tổ chức khắc phục những điều kiện chưa đảm bảo an toàn về phòng cháy, chữa cháy, đầu tư đưa nước phục vụ chữa cháy vào từng ngõ ngỏ, từng khu dân cư.

Đó là đổi mới phương thức tuyên truyền từ trực tiếp đến truyền hình, mạng xã hội, nền tảng số; ứng dụng dữ liệu, App “Báo cháy 114”, công nghệ và trí tuệ nhân tạo để từng bước nâng cao khả năng nhận diện, cảnh báo và xử lý nguy cơ từ sớm; là những kiến thức, kỹ năng PCCC và CNCH được lan tỏa đến từng khu dân cư, từng hộ gia đình; giúp người dân biết tự kiểm tra hệ thống điện, sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt an toàn; biết mở và duy trì lối thoát nạn; biết trang bị, sử dụng bình chữa cháy, thiết bị báo cháy; biết xử lý và thoát nạn khi có sự cố cháy, nổ xảy ra.

Đó là việc xây dựng, duy trì hoạt động của lực lượng dân phòng, hay những mô hình Tổ liên gia an toàn PCCC, Điểm chữa cháy công cộng và các mô hình PCCC tại địa phương để phát huy hiệu quả phương châm “bốn tại chỗ”.

Đó còn là nghiên cứu, chuyển đổi số, phát triển các sản phẩm mới để ứng dụng trong các mặt công tác để nâng cao hiệu quả, từ mini App trên I Hanoi về an toàn PCCC trong sử dụng điện, vận hành tổng đài AI 19000113 và phần mềm Chatbot tự động hỗ trợ, hướng dẫn người dân, sản phẩm báo cháy không dây... đến Trung tâm điều hành chỉ huy ứng dụng công nghệ hiện đại.

Công an Thành phố Hà Nội xác định công tác PCCC và CNCH là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, gắn với phát triển kinh tế - xã hội. Mà ở đó, thước đo hiệu quả trong công tác PCCC và CNCH không chỉ là việc lực lượng đã tổ chức dập tắt được bao nhiêu đám cháy, mà quan trọng hơn là đã loại trừ được bao nhiêu nguy cơ xảy ra cháy, nổ; ngăn được bao nhiêu vụ cháy có thể xảy ra; giúp được bao nhiêu người dân biết cách tự bảo vệ mình, gia đình và cộng đồng.

Khi mỗi gia đình tự ý thức kiểm tra lại hệ thống điện; chủ động mở thêm lối thoát nạn khẩn cấp, lắp đặt thiết bị báo cháy; khi một người dân biết sử dụng bình chữa cháy để dập tắt đám cháy ngay từ ban đầu; khi một thiết bị cảnh báo cháy phát hiện kịp thời sự cố lúc mọi người đang ngủ - đó mới chính là giá trị của công tác phòng cháy đem lại. Và chính ở đó, bình yên đã được bảo vệ trước khi tiếng còi báo cháy vang lên.

Để lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH gần Nhân dân hơn

Hà Nội hôm nay đã khác rất nhiều so với 65 năm trước.

Không gian đô thị ngày càng rộng lớn, dân số đông, tốc độ đô thị hóa nhanh; nhà cao tầng, công trình ngầm, khu đô thị, khu công nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh ngày càng đa dạng. Đan xen trong đó là những khu dân cư đông đúc, nhà ống, ngõ sâu, nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh với những đặc điểm rất riêng về công tác đảm bảo an toàn PCCC.

Thực tế đó đặt ra yêu cầu đối với lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Thủ đô, không chỉ phải chữa cháy giỏi hơn, cứu nạn nhanh hơn, mà quan trọng là phải phòng ngừa chủ động hơn và tổ chức lực lượng gần dân, sát địa bàn hơn.

Từ ngày 01-7-2025, cùng với việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Công an Thành phố đã tổ chức lại lực lượng, bố trí các đơn vị chữa cháy và CNCH theo đặc điểm địa lý, dân cư, hạ tầng; tăng cường các điểm thường trực tại khu vực xa trung tâm, địa bàn giáp ranh và những nơi trước đây khoảng cách tiếp cận còn lớn. Đằng sau việc bố trí thêm một điểm thường trực, rút ngắn một quãng đường hay tăng cường một phân đội không đơn thuần là những con số về tổ chức bộ máy. Bởi…. đối với nạn nhân còn mắc kẹt trong đám cháy, mỗi giây, mỗi phút được rút ngắn có thể là thêm một cơ hội sống. Đó chính là lý do lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH phải tiếp tục đổi mới, phải làm chủ khoa học, công nghệ, dữ liệu và phương tiện hiện đại.

Nhưng công nghệ, dù hiện đại đến đâu, vẫn không thể thay thế hoàn toàn con người. Khi cánh cửa trước mặt đang đỏ lửa, khi phía bên kia là một nạn nhân còn mắc kẹt bên trong đám cháy đang chờ được giải cứu, người quyết định bước qua cánh cửa ấy vẫn là người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH.

Bởi vậy, xây dựng lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH hiện đại trước hết phải bắt đầu từ xây dựng con người có bản lĩnh, có kỷ luật, có tri thức, kỹ năng, thể lực và trên hết là tinh thần “Vì nhân dân phục vụ”.

Những hy sinh thầm lặng phía sau người lính

Nhìn lại hành trình 65 năm, những chiến công, thành tích và phần thưởng cao quý mà lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô đã được Đảng, Nhà nước, Chính phủ, Bộ Công an và Thành phố ghi nhận là kết quả của biết bao nỗ lực, cống hiến và hy sinh của nhiều thế hệ cán bộ, chiến sĩ. Nhưng đằng sau những chiến công được ghi nhận còn có những đóng góp rất đỗi thầm lặng, không phải lúc nào cũng có thể đo đếm bằng những con số hay những phần thưởng.

Đó chính là gia đình và những người thân luôn dõi theo từng bước chân của họ. Đặc thù của nhiệm vụ thường trực chiến đấu khiến những bữa cơm gia đình có thể thiếu người, những ngày nghỉ, ngày lễ, Tết không phải lúc nào cũng trọn vẹn; và phía sau mỗi lần người chiến sĩ bước vào một cuộc chiến nguy hiểm là những giờ phút chờ đợi, lo lắng của những người ở lại. Sự sẻ chia, cảm thông và trách nhiệm của gia đình vì thế cũng trở thành một phần hậu phương vững chắc, góp phần để người chiến sĩ yên tâm công tác, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Có lẽ chính sự đan xen giữa trách nhiệm với Nhân dân và trách nhiệm với những người đang chờ đợi mình trở về càng làm nổi bật giá trị của lòng dũng cảm và tinh thần trách nhiệm của người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH. Dũng cảm không phải là xem nhẹ hiểm nguy, mà là đủ bản lĩnh, kiến thức, kỹ năng và kỷ luật để bước vào nơi nguy hiểm, hoàn thành nhiệm vụ và trở về bình an cùng đồng đội. Bởi phía sau mỗi bộ quân phục không chỉ là niềm tin của Nhân dân, mà còn là gia đình.

Những hy sinh thầm lặng ấy, từ người trực tiếp chiến đấu đến những gia đình luôn ở phía sau, đã và đang góp phần làm nên sức mạnh, bản lĩnh và truyền thống của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô trong suốt hành trình 65 năm.

Giữ trọn lời hứa vì bình yên Thủ đô

65 năm là một chặng đường đủ dài để hình thành một truyền thống, nhưng cũng là điểm khởi đầu cho những mục tiêu, nhiệm vụ mới. Thủ đô sẽ tiếp tục phát triển. Thành phố sẽ lớn hơn, hiện đại hơn, thông minh hơn. Cùng với sự phát triển đó cũng chính là những nguy cơ, thách thức mới trong công tác đảm bảo an toàn PCCC và CNCH, đòi hỏi lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô phải tiếp tục đổi mới tư duy, nâng cao năng lực quản lý nhà nước, làm tốt hơn công tác phòng ngừa; xây dựng thế trận PCCC toàn dân vững chắc; đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ; đồng thời duy trì lực lượng thường trực thực sự tinh nhuệ, cơ động, sẵn sàng xử lý hiệu quả mọi tình huống.

Nhưng dù Hà Nội thay đổi như thế nào, có những giá trị sẽ không bao giờ thay đổi.

Đó là lòng trung thành với Đảng, Nhà nước và Nhân dân;

Là tinh thần kỷ luật và trách nhiệm của người chiến sĩ Công an nhân dân;

Là bản lĩnh không lùi bước trước hiểm nguy;

Và trên hết, là sự trân trọng đối với từng sinh mạng mà mình có trách nhiệm bảo vệ.

65 năm trước, những người lính cứu hỏa đầu tiên của Hà Nội bắt đầu công việc của mình bằng mong muốn rất giản dị: giữ cho một mái nhà không cháy, một khu phố bình yên.

65 năm sau, giữa một Thủ đô hiện đại, sứ mệnh ấy vẫn còn nguyên giá trị.

Phòng cháy tốt để tiếng còi báo cháy ít phải vang lên.

Nhưng một khi Nhân dân cần, người chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH Công an Thủ đô sẽ có mặt nhanh nhất, hành động quyết liệt nhất, với trách nhiệm cao nhất.

Bởi phía trước người lính có thể là lửa, khói, đổ nát và hiểm nguy.

Nhưng phía sau họ là những mái nhà, những gia đình, là tính mạng và tài sản của Nhân dân.

Là bình yên của Thủ đô.

Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Công an thành phố Hà Nội)